Strona główna  /  Z życia Kościoła  /  Rok 2020  /  Stulecie urodzin św. Jana Pawła II

Stulecie urodzin św. Jana Pawła II

 W stulecie urodzin św. Jana Pawła II przypominamy niektóre wątki Jego nauczania. Tak jak w poprzednim serwisie, dziś również sięgamy do środowych katechez, które papież poświecił m.in. Maryi. Katecheza wygłoszona 22 października 1997 r. dotyczyła natury kultu maryjnego. Oto fragment tego wystąpienia:

„Sobór Watykański II stwierdza, że kult Maryi Panny, «taki jak zawsze istniał w Kościele, choć zgoła wyjątkowy, rożni się przecież w sposób istotny od kultu uwielbienia, który oddawany jest Słowu Wcielonemu na równi z Ojcem i Duchem Świętym, i jak najbardziej sprzyja temu kultowi».

Tymi słowami Konstytucja Lumen gentium przypomina, jakimi cechami odznacza się kult maryjny. Cześć, jaką wierni otaczają Maryję, choć przewyższa kult innych świętych, ustępuje z kolei kultowi uwielbienia zastrzeżonemu dla Boga i istotnie się od niego różni. Słowo «uwielbienie» oznacza formę kultu, który człowiek oddaje Bogu, uznając Go za Stwórcę i Pana wszechświata. Oświecony przez Boże objawienie, chrześcijanin wielbi Ojca «w Duchu i prawdzie» (J 4,23). Wraz z Ojcem wielbi Chrystusa, wcielone Słowo, wołając za apostołem Tomaszem: «Pan mój i Bóg mój» (J 20,28). Tym samym aktem uwielbienia obejmuje też Ducha Świętego, który «z Ojcem i Synem odbiera uwielbienie i chwałę», jak mówi Symbol Nicejsko-Konstantynopolitański.

Wierni przyzywają Maryję jako «Matkę Bożą» i kontemplują w Niej najwyższą godność nadaną jakiejkolwiek istocie stworzonej, ale nie oddają Jej takiego samego kultu jak Osobom boskim. Istnieje nieskończona różnica między kultem maryjnym a kultem oddawanym Trójcy i wcielonemu Słowu.

Wynika stąd, że także język, którym chrześcijańska wspólnota zwraca się do Maryi, choć przypomina czasem język kultu oddawanego Bogu, ma zupełnie inny walor i znaczenie. Podobnie miłość, jaką wierzący darzą Maryję, różni się od tej, którą winni są Bogu: Boga należy miłować ponad wszystko, całym sercem, całą duszą i całym umysłem (...), natomiast uczucie wiążące chrześcijan z Maryją jest przeniesieniem na płaszczyzną duchową miłości dzieci do matki.

Między kultem maryjnym a kultem oddawanym Bogu istnieje jednak pewna więź: cześć Maryi jest skierowana i prowadzi ku uwielbieniu Trójcy Świętej. Sobór przypomina, że cześć chrześcijan dla Maryi Panny «jak najbardziej sprzyja» kultowi, jaki oddają Wcielonemu Słowu, Ojcu i Duchowi Świętemu. Przyjmując następnie perspektywę chrystologiczną, Sobór dodaje, że «rozmaite formy pobożności względem Bożej Rodzicielki, jakie Kościół w granicach zdrowej i prawowiernej nauki zatwierdził stosownie do warunków czasu i miejsca oraz stosownie do charakteru i umysłowości wiernych, sprawiają, że gdy Matka doznaje czci, to poznaje się, kocha i wielbi w sposób należyty i zachowuje się przykazania Syna, przez którego wszystko (...) i w którym wiekuistemu Ojcu spodobało się, aby przebywała (...) wszelka pełność (Kol 1, 19)».

Od początków Kościoła celem kultu maryjnego było umacnianie wierności Chrystusowi. Czcić Matkę Bożą znaczy głosić bóstwo Chrystusa. Ojcowie Soboru Efeskiego, ogłaszając Maryję Theotokos - Bogarodzicą, zamierzali przecież potwierdzić wiarę w Chrystusa, prawdziwego Boga. (...)

Kult maryjny pobudza także u tych, którzy go praktykują zgodnie z duchem Kościoła, uwielbienie Ojca i Ducha Świętego. Uznając bowiem wartość macierzyństwa Maryi, wierzący dostrzegają w nim też szczególny przejaw dobroci Boga Ojca. Tajemnica Matki Dziewicy rzuca światło na działanie Ducha Świętego, który sprawił, że w Jej łonie poczęło się dziecko, i który nieprzerwanie kieruje Jej życiem. Tytuły Pocieszycielki, Orędowniczki czy Wspomożycielki, którymi pobożność chrześcijańskiego ludu określa Maryję, nie przesłaniają, ale podkreślają działanie Ducha Pocieszyciela i pomagają wierzącym korzystać z Jego darów.

Sobór przypomina na koniec, że kult maryjny jest «zgoła wyjątkowy», i podkreśla różnicę dzielącą go od adoracji Boga i od czci oddawanej Świętym.

Kult ten ma niepowtarzalny charakter, ponieważ zwraca się do osoby, która ze względu na osiągniętą doskonałość i pełnioną misję jest jedyna w swoim rodzaju. Zupełnie wyjątkowe są bowiem dary udzielone Maryi przez Bożą miłość, takie jak niepokalana świętość, Boże macierzyństwo, współudział w dziele odkupienia, a zwłaszcza w ofierze krzyża.

Przez kult maryjny Kościół chwali Boga i dziękuje Mu za te niezwykłe dary. Do Maryi, która stała się Matką Kościoła i Matką ludzkości, ucieka się z dziecięcą ufnością chrześcijański lud, aby wzywać Jej macierzyńskiego wstawiennictwa i uzyskać dobra potrzebne w ziemskim życiu na drodze do szczęścia wiecznego".